تفاوت فرآیند چاپ در دستگاه کپی و پرینتر چندکاره؛ مقایسه هزینه، ضایعات و صرفه اقتصادی

دستگاه کپی و پرینتر چندکاره در ظاهر ممکن است عملکرد مشابهی داشته باشند؛ هر دو می‌توانند سند را دریافت کنند، تصویر را تشکیل دهند و آن را روی کاغذ منتقل کنند. اما از نظر ساختار، طراحی مکانیکی، ظرفیت کاری، نحوه تأمین مواد مصرفی، ابعاد سیستم تشکیل تصویر و هزینه نگهداری، تفاوت‌های مهمی میان آن‌ها وجود دارد.

از طرف دیگر، عبارت «پرینتر چندکاره» به خانواده بسیار گسترده‌ای از دستگاه‌ها گفته می‌شود. در این مقاله، تمرکز اصلی بر پرینترهای چندکاره لیزری و تونری است؛ زیرا فرآیند تشکیل تصویر در آن‌ها از نظر اصول الکتروفتوگرافی با بسیاری از دستگاه‌های کپی تونری شباهت دارد. پرینترهای چندکاره جوهرافشان از نظر فرآیند چاپ تفاوت اساسی دارند و در بخش مربوط به آن‌ها به این موضوع اشاره خواهد شد.

بنابراین تفاوت اصلی این دو گروه فقط در این نیست که یکی «کپی» و دیگری «چاپ» انجام می‌دهد. در بسیاری از مدل‌ها، هر دو از اصول مشابهی مانند درام، شارژ، نوردهی، دولوپمنت، انتقال تونر و فیوزینگ استفاده می‌کنند؛ اما اندازه، ظرفیت، نحوه طراحی و سطح استفاده از این سیستم‌ها متفاوت است.

دستگاه کپی چگونه تصویر را روی کاغذ ایجاد می‌کند؟

برای مقایسه صحیح، ابتدا باید فرآیند تشکیل تصویر در دستگاه کپی را بشناسیم.

در یک دستگاه کپی تونری، ابتدا اطلاعات تصویری سند دریافت می‌شود. سپس سیستم تشکیل تصویر آماده شده و درام تحت شرایط الکتریکی مشخص قرار می‌گیرد.

در مرحله شارژ، سطح درام دارای یک وضعیت الکتریکی اولیه می‌شود. سپس با نوردهی کنترل‌شده، وضعیت الکتریکی قسمت‌های مختلف سطح درام تغییر می‌کند و تصویر نهفته یا Latent Image شکل می‌گیرد.

در مرحله بعد، تونر از مخزن تأمین به یونیت دولوپر می‌رسد. در یونیت دولوپر، تونر شرایط الکتریکی مناسب را پیدا کرده و تحت تأثیر اختلاف پتانسیل میان سیستم دولوپمنت و درام، به قسمت‌های مناسب سطح درام منتقل می‌شود.

در نتیجه، تصویر تونری روی درام تشکیل می‌شود. سپس سیستم Transfer با ایجاد شرایط الکتریکی مناسب، تونر را از درام به کاغذ منتقل می‌کند.

در نهایت، کاغذ وارد واحد Fuser می‌شود. تونر با استفاده از حرارت و فشار روی کاغذ تثبیت می‌شود و نسخه نهایی از دستگاه خارج می‌شود.

به‌صورت خلاصه می‌توان فرآیند را چنین بیان کرد:

سند → اسکن → پردازش تصویر → شارژ درام → نوردهی → تصویر نهفته → دولوپمنت → انتقال تونر به درام → انتقال تونر به کاغذ → فیوزینگ → خروج کاغذ

پرینتر چندکاره لیزری چگونه چاپ می‌کند؟

در پرینتر چندکاره لیزری، بخش چاپ نیز معمولاً بر اساس فرآیند الکتروفتوگرافی کار می‌کند. بنابراین از نظر اصول پایه، شباهت زیادی با دستگاه کپی تونری دارد.

اطلاعات چاپ از کنترلر دستگاه دریافت می‌شود. سپس سیستم تشکیل تصویر، اطلاعات دیجیتال را برای ایجاد تصویر روی درام آماده می‌کند.

درام شارژ می‌شود و سپس توسط لیزر یا در برخی طراحی‌ها توسط سیستم نوردهی مناسب، بخش‌های مختلف سطح آن تغییر وضعیت می‌دهند.

در این مرحله نیز تصویر نهفته تشکیل می‌شود. سپس تونر در یونیت مربوطه آماده شده و بر اساس شرایط الکتریکی ایجادشده، به قسمت‌های مشخص درام منتقل می‌شود.

تصویر تونری روی درام سپس به کاغذ منتقل شده و در Fuser تثبیت می‌شود.

بنابراین در یک پرینتر چندکاره لیزری نیز می‌توان مسیر کلی زیر را مشاهده کرد:

داده دیجیتال → پردازش تصویر → شارژ درام → نوردهی → تصویر نهفته → دولوپمنت → انتقال تونر → فیوزینگ → خروج کاغذ

بنابراین از نظر اصل تشکیل تصویر، تفاوت بسیار بزرگی میان یک دستگاه کپی تونری و یک پرینتر چندکاره لیزری وجود ندارد. تفاوت اصلی بیشتر در مقیاس طراحی، ظرفیت، ساختار مکانیکی، سرعت، حجم کار و سیستم تأمین مواد مصرفی است.

پس تفاوت اصلی فرآیند چاپ آن‌ها کجاست؟

اگر هر دو دستگاه لیزری یا تونری باشند، بخش مهمی از فرآیند تشکیل تصویر مشابه است. تفاوت بیشتر در نحوه اجرای این فرآیند است.

تفاوت در مقیاس طراحی

یکی از مهم‌ترین تفاوت‌ها، مقیاس طراحی است.

دستگاه کپی معمولاً برای استفاده مداوم‌تر و حجم کاری بالاتر طراحی می‌شود. به همین دلیل، بسیاری از اجزای آن ظرفیت و استحکام بیشتری دارند.

در مقابل، پرینتر چندکاره لیزری معمولاً با هدف ترکیب چند قابلیت در یک ساختار نسبتاً جمع‌وجور طراحی می‌شود و بسته به مدل ممکن است برای حجم کاری سبک یا متوسط مناسب‌تر باشد.

البته این یک قانون مطلق نیست. مدل‌های حرفه‌ای پرینتر چندکاره نیز وجود دارند که برای حجم کاری قابل توجه طراحی شده‌اند و از نظر ساختار به دستگاه‌های کپی نزدیک‌تر هستند.

تفاوت در تأمین تونر

یکی از تفاوت‌های مهم اقتصادی در سیستم تونری، نحوه تأمین تونر است.

در بسیاری از دستگاه‌های کپی، تونر به‌صورت جداگانه و در حجم بیشتری تأمین می‌شود و سیستم دستگاه می‌تواند مقدار مورد نیاز را به یونیت دولوپر منتقل کند.

در بسیاری از پرینترهای چندکاره، تونر داخل کارتریج قرار دارد. بسته به طراحی، ممکن است درام، تونر، مخزن ضایعات و سایر اجزا در یک مجموعه یا چند مجموعه مجزا قرار گرفته باشند.

این تفاوت روی هزینه مصرفی، حجم بسته‌بندی، امکان سرویس، میزان قطعات قابل تعویض و میزان ضایعات مصرفی تأثیر می‌گذارد.

تفاوت در سیستم دولوپمنت

در دستگاه‌های کپی حرفه‌ای، سیستم دولوپمنت معمولاً به‌عنوان یک بخش مستقل‌تر و قابل سرویس طراحی می‌شود. تونر از مخزن تأمین وارد یونیت دولوپر می‌شود و شرایط تراکم و انتقال تونر کنترل می‌شود.

در بسیاری از پرینترهای چندکاره، سیستم تونر و تشکیل تصویر جمع‌وجورتر است و بسته به طراحی دستگاه ممکن است تونر، درام و سایر اجزا در قالب یک کارتریج یا مجموعه مصرفی قرار گرفته باشند.

این تفاوت باعث می‌شود فلسفه نگهداری این دو گروه متفاوت باشد. در دستگاه کپی، تعمیر و سرویس بخش‌های مختلف معمولاً نقش پررنگ‌تری دارد؛ در برخی پرینترهای چندکاره، تعویض مجموعه مصرفی سهم بیشتری از نگهداری را تشکیل می‌دهد.

تفاوت در حجم کاری

دستگاه کپی برای محیط‌هایی که تعداد صفحات زیادی در طول روز یا ماه تولید می‌کنند، معمولاً با ساختار مناسب‌تری طراحی شده است.

علت فقط سرعت اسمی نیست. تمام اجزای مسیر تشکیل تصویر، انتقال کاغذ، فیوزینگ، درام، دولوپمنت و سیستم‌های مکانیکی باید بتوانند سیکل‌های کاری مکرر را تحمل کنند.

پرینتر چندکاره نیز می‌تواند سرعت و ظرفیت بالایی داشته باشد، اما باید ظرفیت واقعی هر مدل بر اساس مشخصات همان دستگاه بررسی شود.

کدام‌یک هزینه چاپ کمتری دارد؟

پاسخ به این سؤال کاملاً به حجم مصرف بستگی دارد.

اگر مصرف بسیار پایین باشد، خرید یک دستگاه بزرگ و حرفه‌ای کپی لزوماً اقتصادی نیست. هزینه اولیه، فضای مورد نیاز و هزینه نگهداری چنین دستگاهی ممکن است با حجم مصرف هماهنگ نباشد.

در مصرف سبک، یک پرینتر چندکاره مناسب می‌تواند هزینه کلی پایین‌تری ایجاد کند؛ زیرا سرمایه‌گذاری اولیه و ابعاد دستگاه معمولاً کمتر است.

اما وقتی تعداد صفحات افزایش پیدا می‌کند، موضوع تغییر می‌کند. در حجم‌های بالاتر، ظرفیت بیشتر مواد مصرفی، امکان استفاده از تونر با حجم بالاتر، دوام بیشتر قطعات و طراحی مناسب‌تر برای سیکل کاری می‌تواند هزینه هر صفحه را کاهش دهد.

بنابراین برای مقایسه واقعی باید به جای قیمت خرید دستگاه، هزینه مالکیت و هزینه هر صفحه را بررسی کرد.

هزینه هر صفحه چگونه محاسبه می‌شود؟

هزینه چاپ فقط قیمت تونر نیست. برای محاسبه دقیق‌تر باید مجموعه‌ای از هزینه‌ها را در نظر گرفت:

• تونر
• درام
• دولوپر در مدل‌هایی که نیاز به تعویض دارد
• یونیت انتقال
• اجزای فیوزینگ
• قطعات مصرفی مسیر کاغذ
• سرویس و نگهداری
• کاغذ
• هزینه خرابی و تعمیرات
• انرژی مصرف‌شده

بنابراین قیمت یک کارتریج ارزان‌تر لزوماً به معنی هزینه چاپ پایین‌تر نیست و قیمت بالاتر یک دستگاه نیز لزوماً به معنی هزینه چاپ بیشتر نیست.

کدام دستگاه از نظر تونر اقتصادی‌تر است؟

در حجم کاری بالا، دستگاه‌های کپی تونری در بسیاری از شرایط می‌توانند از نظر هزینه تونر به ازای هر صفحه مزیت داشته باشند؛ زیرا سیستم تأمین تونر و ظرفیت مصرفی آن‌ها برای حجم بالاتر طراحی شده است.

اما این مزیت به مدل، قیمت تونر، کیفیت تونر، پوشش صفحه، نوع تصویر و شرایط سرویس وابسته است.

در مقابل، پرینتر چندکاره ممکن است برای مصرف کم یا متوسط انتخاب اقتصادی‌تری باشد؛ به‌خصوص زمانی که تعداد صفحات ماهانه پایین است و هزینه سرمایه‌گذاری اولیه اهمیت زیادی دارد.

کدام ضایعات کمتری دارد؟

برای پاسخ به این سؤال باید چند نوع ضایعات را از هم جدا کنیم.

۱. ضایعات تونر

بخشی از تونر ممکن است در فرآیند تشکیل تصویر، انتقال و تمیزکاری به کاغذ نرسد. این تونر وارد مسیر ضایعات می‌شود یا در برخی سیستم‌ها تحت شرایط خاص به چرخه استفاده بازمی‌گردد.

مقدار این ضایعات به طراحی دستگاه، کیفیت تونر، وضعیت درام، سیستم انتقال، تنظیمات تصویر و شرایط سرویس بستگی دارد.

۲. ضایعات کارتریج

در بسیاری از پرینترهای چندکاره، کارتریج پس از پایان عمر مصرفی می‌تواند به یک منبع ضایعات تبدیل شود؛ البته برخی کارتریج‌ها قابل شارژ یا بازسازی هستند و برخی نیز برای بازیافت طراحی شده‌اند.

در دستگاه‌های کپی که تونر به‌صورت جداگانه تأمین می‌شود، ممکن است حجم بسته‌بندی به ازای هر صفحه کمتر باشد؛ اما این موضوع نیز به نوع سیستم و روش تأمین مواد مصرفی بستگی دارد.

۳. ضایعات کاغذ

ضایعات کاغذ ارتباط مستقیمی با نوع دستگاه ندارد و بیشتر به کیفیت تغذیه کاغذ، تنظیمات، مهارت کاربر، خطاهای چاپ، گیرکردن کاغذ و میزان آزمون و خطا بستگی دارد.

با این حال، در محیط‌های پرتعداد، قابلیت‌هایی مانند Duplex می‌تواند مصرف کاغذ را به میزان قابل توجهی کاهش دهد.

کدام‌یک ضایعات کمتری تولید می‌کند؟

نمی‌توان بدون تعیین مدل و حجم کاری، یکی از این دو را به‌عنوان دستگاهی با ضایعات کمتر معرفی کرد.

در حجم کاری بالا، یک دستگاه کپی مناسب که از تونر حجیم‌تر و سیستم تأمین مجزای تونر استفاده می‌کند می‌تواند از نظر بسته‌بندی مصرفی و هزینه مواد مصرفی به ازای هر صفحه وضعیت مناسبی داشته باشد.

در حجم کاری پایین، پرینتر چندکاره ممکن است از نظر مجموع منابع مصرف‌شده برای همان حجم کار منطقی‌تر باشد؛ زیرا استفاده از یک سیستم بزرگ‌تر برای تعداد صفحات بسیار کم لزوماً به معنی کاهش ضایعات نیست.

مصرف انرژی؛ دستگاه کپی یا پرینتر چندکاره؟

مصرف انرژی نیز به مدل و الگوی استفاده وابسته است.

هر دو گروه هنگام گرم‌کردن فیوزینگ انرژی قابل توجهی مصرف می‌کنند. تفاوت در زمان گرم‌شدن، ساختار Fuser، حالت Sleep، تعداد سیکل‌های کاری و حجم چاپ می‌تواند مصرف انرژی واقعی را تغییر دهد.

بنابراین مقایسه مصرف انرژی باید بر اساس مصرف واقعی در یک دوره مشخص انجام شود، نه فقط توان نامی دستگاه.

مزایای دستگاه کپی

• طراحی مناسب‌تر برای حجم کاری بالا در بسیاری از مدل‌ها
• ظرفیت بالاتر مواد مصرفی در بسیاری از مدل‌ها
• امکان هزینه پایین‌تر به ازای هر صفحه در حجم کاری بالا
• دوام و استحکام بیشتر بسیاری از قطعات مکانیکی
• سرعت مناسب برای کارهای پرتعداد
• سیستم‌های تغذیه و خروجی کاغذ قدرتمندتر در مدل‌های حرفه‌ای
• امکان سرویس و تعمیر بسیاری از قطعات به‌صورت جداگانه
• مناسب‌تر برای محیط‌هایی که چاپ و کپی مداوم دارند

معایب دستگاه کپی

• قیمت خرید اولیه معمولاً بالاتر در مدل‌های حرفه‌ای
• ابعاد و وزن بیشتر
• نیاز به فضای بیشتر
• در صورت مصرف بسیار پایین، ممکن است ظرفیت دستگاه بیش از نیاز باشد
• برخی مدل‌ها برای عملکرد صحیح به سرویس دوره‌ای دقیق نیاز دارند
• هزینه بعضی قطعات تخصصی می‌تواند بالا باشد

مزایای پرینتر چندکاره لیزری

• ابعاد معمولاً کوچک‌تر
• هزینه اولیه پایین‌تر در بسیاری از مدل‌های اداری
• مناسب برای مصرف کم تا متوسط، بسته به مدل
• ترکیب چند قابلیت در یک دستگاه
• راه‌اندازی نسبتاً ساده
• مناسب برای دفاتر کوچک و محیط‌هایی با حجم کاری محدود
• در برخی مدل‌ها، تعویض مجموعه مصرفی ساده‌تر است

معایب پرینتر چندکاره لیزری

• ظرفیت پایین‌تر برخی مواد مصرفی در مدل‌های کوچک
• هزینه هر صفحه ممکن است در حجم بسیار بالا افزایش پیدا کند
• برخی کارتریج‌ها شامل قطعات مختلفی هستند که تعویض یا بازسازی آن‌ها هزینه‌بر است
• برخی مدل‌های کوچک برای کار مداوم و سنگین طراحی نشده‌اند
• در بعضی مدل‌ها، دسترسی و سرویس قطعات داخلی محدودتر است

مقایسه اقتصادی بر اساس حجم مصرف

هزینه خرید یا هزینه مالکیت؛ کدام مهم‌تر است؟

یکی از اشتباهات رایج هنگام انتخاب دستگاه این است که فقط قیمت خرید بررسی شود.

فرض کنید یک دستگاه ارزان‌تر خریداری شده اما تونر آن گران باشد، قطعات مصرفی آن زودتر نیاز به تعویض داشته باشند و برای حجم کاری مورد نظر مناسب نباشد. در چنین شرایطی، قیمت پایین‌تر خرید الزاماً به معنی اقتصادی‌تر بودن دستگاه در بلندمدت نیست.

در مقابل، ممکن است یک دستگاه کپی با قیمت اولیه بالاتر، در حجم کاری زیاد هزینه عملیاتی پایین‌تری داشته باشد.

بنابراین معیار مناسب‌تر، Total Cost of Ownership یا هزینه کل مالکیت است.

هزینه کل مالکیت شامل چه مواردی است؟

آیا دستگاه کپی همیشه هزینه چاپ کمتری دارد؟

خیر.

دستگاه کپی زمانی می‌تواند از نظر هزینه چاپ مزیت قابل توجهی داشته باشد که برای حجم کاری مناسب انتخاب شده باشد و هزینه تونر، قطعات مصرفی و سرویس آن کنترل شود.

اگر یک مجموعه فقط تعداد محدودی صفحه در ماه تولید کند، استفاده از یک دستگاه کپی بزرگ ممکن است توجیه اقتصادی نداشته باشد.

بنابراین سؤال درست این نیست که «دستگاه کپی ارزان‌تر است یا پرینتر چندکاره؟» بلکه باید پرسید:

برای حجم کاری مشخص، کدام دستگاه کمترین هزینه کل به ازای هر صفحه را ایجاد می‌کند؟

آیا دستگاه کپی ضایعات تونر کمتری دارد؟

در بسیاری از سیستم‌های با حجم کاری بالا، استفاده از مخزن تونر با ظرفیت بیشتر و سیستم تأمین مجزای تونر می‌تواند تعداد دفعات تعویض بسته‌بندی و برخی مواد مصرفی را کاهش دهد.

اما مقدار واقعی تونر ضایعاتی به طراحی سیستم انتقال، شرایط درام، دولوپمنت، کیفیت تونر و تنظیمات دستگاه وابسته است.

بنابراین صرفاً بر اساس بزرگ‌تر بودن مخزن تونر نمی‌توان گفت ضایعات واقعی کمتر است.

پرینترهای چندکاره جوهرافشان چه تفاوتی دارند؟

اگر منظور از پرینتر چندکاره، مدل جوهرافشان باشد، مقایسه کاملاً متفاوت می‌شود.

در سیستم جوهرافشان، خبری از درام، دولوپر و انتقال الکتروستاتیکی تونر به شکل دستگاه‌های تونری نیست. جوهر به‌صورت کنترل‌شده از نازل‌ها روی سطح کاغذ قرار می‌گیرد.

بنابراین از نظر فرآیند تشکیل تصویر، دستگاه کپی تونری و پرینتر چندکاره جوهرافشان دو فناوری متفاوت هستند.

برای همین، هنگام مقایسه اقتصادی باید ابتدا مشخص شود پرینتر چندکاره مورد نظر لیزری و تونری است یا جوهرافشان.

مقایسه نهایی

نتیجه‌گیری

دستگاه کپی و پرینتر چندکاره لیزری از نظر اصل تشکیل تصویر، شباهت زیادی دارند. در هر دو، درام، بار الکتریکی، نوردهی، تصویر نهفته، دولوپمنت، انتقال تونر و فیوزینگ می‌توانند بخش‌های اصلی فرآیند باشند.

تفاوت اصلی بیشتر در مقیاس و فلسفه طراحی است. دستگاه‌های کپی حرفه‌ای معمولاً برای حجم کاری بالاتر، ظرفیت بیشتر و کار مداوم‌تر طراحی می‌شوند؛ در حالی که بسیاری از پرینترهای چندکاره برای ترکیب چند قابلیت در ابعاد کوچک‌تر و با سرمایه‌گذاری اولیه پایین‌تر طراحی شده‌اند.

از نظر هزینه چاپ نیز یک پاسخ واحد برای همه شرایط وجود ندارد. در مصرف کم، هزینه اولیه و سادگی استفاده اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ در حجم بالا، هزینه تونر، دوام قطعات، ظرفیت مواد مصرفی، سرویس و هزینه هر صفحه اهمیت بیشتری دارد.

بنابراین برای انتخاب اقتصادی، بهتر است به جای مقایسه صرف قیمت دستگاه، هزینه واقعی هر صفحه، حجم مصرف ماهانه، قیمت تونر، عمر قطعات مصرفی، هزینه سرویس، میزان ضایعات و طول عمر دستگاه محاسبه شود.